Thông tư 116/2026 của Bộ Công an ban hành quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú, có hiệu lực từ ngày 1-7.
Trong đó, tại điều 26 thông tư quy định về việc kiểm tra cư trú.
Theo đó, hình thức kiểm tra cư trú được tiến hành định kỳ, đột xuất hoặc do yêu cầu phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự.
Chủ thể, địa bàn kiểm tra cư trú là công dân; hộ gia đình; ký túc xá, khu nhà ở của học sinh, sinh viên, học viên; khu nhà ở của người lao động, khu lán trại công trường xây dựng, nông trường, nông trại, đồn điền.
Ngoài ra còn có các địa điểm khác như nhà cho thuê, nhà cho mượn, cho ở nhờ của tổ chức, cá nhân; cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo; cơ sở trợ giúp xã hội; cơ sở chữa bệnh; cơ sở lưu trú du lịch và các cơ sở khác có chức năng lưu trú; phương tiện dùng để cư trú; cơ quan đăng ký cư trú các cấp; cơ quan, tổ chức có liên quan đến quản lý cư trú.
Theo thông tư, nội dung kiểm tra cư trú bao gồm kiểm tra việc triển khai và tổ chức thực hiện các nội dung đăng ký, quản lý cư trú, thu thập, cập nhật, khai thác thông tin cư trú trong Cơ sở dữ liệu về cư trú; quyền và trách nhiệm của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức; các nội dung khác theo pháp luật cư trú.
Cơ quan đăng ký, quản lý cư trú thực hiện kiểm tra việc chấp hành pháp luật về cư trú của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức có liên quan.
Khi kiểm tra, lực lượng công an được quyền huy động lực lượng quần chúng làm công tác bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức cùng tham gia. Trường hợp cơ quan cấp trên kiểm tra phải phối hợp với cơ quan đăng ký cư trú cấp dưới.
Theo khoản 6 điều 25, việc thực hiện kiểm tra định kỳ, đột xuất về cư trú sẽ thuộc trách nhiệm của công an cấp xã.
Ngoài ra theo quy định mới, khi có người lưu trú qua đêm tại nơi cư trú của mình, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.
Việc thông báo phải thực hiện trước 23h của ngày bắt đầu lưu trú, nếu người đến sau 23h thì phải thông báo trước 8h ngày hôm sau. Thời gian lưu trú không quá 30 ngày.
Người dân có thể thông báo qua điện thoại, hộp thư điện tử, trang thông tin điện tử của cơ quan đăng ký cư trú, Cổng dịch vụ công quốc gia, VNeID hoặc phần mềm thông báo lưu trú. Vì vậy người dân không bắt buộc phải trực tiếp đến cơ quan công an.
Bộ Công an cho hay mục đích của quy định mới là bảo đảm thông tin nơi ở thực tế của công dân được cập nhật đầy đủ, chính xác, phục vụ quản lý cư trú, bảo đảm an ninh, trật tự, phòng chống tội phạm, cứu hộ, cứu nạn và hoạch định chính sách dân sinh.
Về cơ bản, quy định này không gây phiền hà cho người dân vì thủ tục đơn giản, không thu lệ phí, có nhiều hình thức thực hiện và chủ yếu khai thác thông tin điện tử qua VNeID.
