Các sửa đổi được thông qua ngày 26/6/2026 và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Theo đánh giá của giới chuyên gia, đây là một trong những lần sửa đổi đáng chú ý nhất của Luật Nhãn hiệu Trung Quốc trong nhiều năm qua, nhằm giải quyết những vấn đề tồn tại kéo dài như "đầu cơ" nhãn hiệu, đăng ký với mục đích chiếm đoạt thương hiệu, sử dụng nhãn hiệu gây hiểu lầm và tình trạng lạm dụng kiện tụng về nhãn hiệu.
Tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ
Trong nhiều năm, doanh nghiệp trong và ngoài nước hoạt động tại Trung Quốc thường xuyên đối mặt với các rủi ro như xâm phạm nhãn hiệu, đăng ký nhãn hiệu không trung thực (bad-faith registration), tích trữ nhãn hiệu để bán lại và các hành vi sử dụng nhãn hiệu gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Những sửa đổi lần này hướng đến việc tăng cường công cụ pháp lý để bảo vệ chủ sở hữu hợp pháp, đồng thời đặt ra nhiều yêu cầu tuân thủ mới đối với doanh nghiệp.
Các thay đổi nổi bật gồm:
- Cho phép mọi tổ chức, cá nhân báo cáo hành vi vi phạm nhãn hiệu
- Bổ sung loại hình nhãn hiệu mới có thể đăng ký
- Mở rộng danh mục dấu hiệu bị cấm đăng ký
- Tăng cường xử lý đăng ký nhãn hiệu ác ý
- Siết trách nhiệm và nâng mức xử phạt đối với các tổ chức đại diện nhãn hiệu
- Bổ sung chế tài đối với các vụ kiện nhãn hiệu mang tính lạm dụng
Người dân được quyền tố giác vi phạm nhãn hiệu
Một trong những điểm mới đáng chú ý là Luật Nhãn hiệu sửa đổi bổ sung quy định cho phép bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào đều có quyền gửi đơn khiếu nại hoặc tố giác tới cơ quan quản lý nhãn hiệu nếu phát hiện hành vi sử dụng nhãn hiệu trái pháp luật.
Các hành vi có thể bị tố giác bao gồm: sử dụng nhãn hiệu gây hiểu lầm cho người tiêu dùng; xâm phạm quyền độc quyền đối với nhãn hiệu đã đăng ký.
Quy định này được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp doanh nghiệp sử dụng nhãn hiệu theo cách khiến người tiêu dùng hiểu sai về nguồn gốc, chất lượng hoặc đặc tính của hàng hóa và dịch vụ.
Theo đó, ngoài cơ quan quản lý nhà nước, người tiêu dùng, đối thủ cạnh tranh và các bên liên quan cũng có thể trở thành nguồn cung cấp thông tin giúp phát hiện vi phạm.
Đối với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa với việc rủi ro bị điều tra sẽ tăng lên nếu hoạt động quảng cáo, ghi nhãn hoặc sử dụng nhãn hiệu không phù hợp với nội dung đã đăng ký.
Lần đầu tiên cho phép đăng ký "nhãn hiệu chuyển động"
Một thay đổi đáng chú ý khác là Luật Nhãn hiệu Trung Quốc chính thức công nhận "nhãn hiệu chuyển động" (motion signs) là đối tượng có thể đăng ký bảo hộ.
Đây có thể là các logo động, hình ảnh chuyển động hoặc những yếu tố nhận diện thương hiệu dưới dạng hoạt họa.
Việc bổ sung loại hình nhãn hiệu này được đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển thương hiệu số và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Bên cạnh đó, luật cũng mở rộng phạm vi các dấu hiệu bị cấm đăng ký.
Ngoài các biểu tượng quốc gia vốn đã bị hạn chế trước đây, luật mới bổ sung quy định cấm đăng ký hoặc sử dụng các dấu hiệu trùng hoặc tương tự với: tên gọi của Đảng Cộng sản Trung Quốc; cờ Đảng; huy hiệu Đảng; huân chương; các biểu tượng liên quan đến những thành tựu lý luận hoặc sự kiện lịch sử quan trọng của Đảng.
Quy định mới được đánh giá có phạm vi rộng hơn trước, đồng thời đòi hỏi doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ các yếu tố chính trị, lịch sử và văn hóa khi lựa chọn nhãn hiệu.
Mạnh tay với hành vi đăng ký nhãn hiệu ác ý
Một trong những nội dung được quan tâm nhất là việc tăng cường xử lý tình trạng đăng ký nhãn hiệu không nhằm mục đích sử dụng thực tế.
Theo luật sửa đổi, những đơn đăng ký vượt quá nhu cầu kinh doanh bình thường và không có ý định sử dụng sẽ không được chấp nhận. Các tổ chức hoặc cá nhân vi phạm có thể bị: cảnh cáo hoặc phạt tiền lên tới 100.000 Nhân dân tệ.
Ngoài ra, chế tài này cũng được áp dụng đối với nhiều hành vi đăng ký có chủ đích khác, bao gồm:
- Cố tình đăng ký các dấu hiệu thuộc diện bị cấm;
- Đăng ký sao chép hoặc bắt chước nhãn hiệu nổi tiếng nhằm gây nhầm lẫn;
- Đại lý hoặc người đại diện tự ý đăng ký nhãn hiệu của khách hàng dưới tên mình;
- Lợi dụng quan hệ hợp đồng hoặc hợp tác kinh doanh để chiếm đoạt nhãn hiệu chưa đăng ký của đối tác;
- Đăng ký sai chỉ dẫn địa lý nhằm đánh lừa người tiêu dùng.
Những quy định này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng "đầu cơ" nhãn hiệu, vốn từng là một trong những vấn đề gây nhiều tranh cãi tại Trung Quốc.
Đối với chủ sở hữu thương hiệu, đây cũng là cơ sở pháp lý thuận lợi hơn để phản đối hoặc yêu cầu hủy bỏ các đơn đăng ký được thực hiện với mục đích xấu.
Siết trách nhiệm của các tổ chức đại diện nhãn hiệu
Luật sửa đổi cũng tăng mạnh chế tài đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ đại diện đăng ký nhãn hiệu.
Trong các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, mức phạt có thể lên tới 200.000 Nhân dân tệ.
Các hành vi bị xử lý bao gồm:
- Đồng thời nhận đại diện cho các bên có xung đột lợi ích trong cùng một vụ việc;
- Nhận thực hiện đăng ký các nhãn hiệu thuộc diện bị cấm;
- Thực hiện hoạt động ngoài phạm vi được phép;
- Tham gia hoặc tiếp tay cho việc đăng ký nhãn hiệu ác ý.
Ngoài tổ chức, luật cũng bổ sung quy định xử lý đối với từng cá nhân hành nghề đại diện nếu tự ý nhận dịch vụ riêng hoặc đồng thời hoạt động tại từ hai tổ chức đại diện trở lên.
Động thái này nhằm lập lại trật tự trên thị trường dịch vụ sở hữu trí tuệ và hạn chế vai trò của các tổ chức trung gian trong hoạt động tích trữ hoặc mua bán nhãn hiệu.
Bổ sung chế tài đối với các vụ kiện nhãn hiệu mang tính lạm dụng
Luật sửa đổi lần đầu tiên quy định rõ trách nhiệm đối với các vụ kiện nhãn hiệu được khởi xướng trên cơ sở thông đồng hoặc cố ý ngụy tạo sự thật.
Theo quy định mới, nếu tòa án xác định bên khởi kiện có hành vi lạm dụng tố tụng, người vi phạm có thể bị xử lý và phải bồi thường toàn bộ thiệt hại gây ra cho bên còn lại.
Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế các vụ kiện mang tính gây sức ép thương mại hoặc lợi dụng hệ thống tư pháp nhằm cản trở hoạt động kinh doanh của chủ sở hữu nhãn hiệu hợp pháp.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị trước thời điểm luật có hiệu lực
Mặc dù tới ngày 1/1/2027 các quy định mới mới chính thức được áp dụng, giới chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp nên sớm rà soát chiến lược bảo hộ nhãn hiệu tại Trung Quốc.
Các doanh nghiệp nên đánh giá lại danh mục nhãn hiệu đang sử dụng, xem xét khả năng đăng ký đối với các yếu tố nhận diện mới như nhãn hiệu chuyển động, đồng thời tăng cường kiểm soát hoạt động quảng cáo, ghi nhãn và truyền thông để tránh nguy cơ bị khiếu nại.
Đối với các tranh chấp đang diễn ra, những quy định mới về đăng ký ác ý, trách nhiệm của tổ chức đại diện và xử lý kiện tụng thiếu thiện chí cũng có thể tạo thêm cơ sở pháp lý cho các chủ sở hữu quyền khi luật chính thức có hiệu lực.
